Վտանգված է հովազի բնակատեղին
Կովկասյան ընձառյուծը Կարմիր գրքում կրիտիկական կարգավիճակ ունի: Կենդանու պահպանության համար մեծ միջոցներ են ծախսվել, սակայն, կենդանաբանները պնդում են, որ մեր տարածաշրջանում հովազն իրեն պաշտպանված չի զգում:
Խորհրդային տարիներին հովազի անկանոն որսը և կենդանու կերի նվազումը պոպուլյացիայի անհետացման վտանգ ստեղծեցին: Կենդանատեսակը փրկելու համար, իշխանություններն արգելեցին հովազի որսը և 1989թ-ին այն ներառեցին ՀՍՍՀ Կարմիր գրքում: 1992թ-ին «Խոսրովի անտառ» արգելոցում մնացել էր հովազի ընդամենը 4 առանձնյակ: Գիտնականներն ասում են, որ ընձառյուծն ապրելու համար մեծ տարածքներ պետք է ունենա՝ 18-25 հազար հա: Այդ հաշվարկով, մեր երկրի տարածքը 20-25 հովազի կբավականացնի: Ընձառյուծի մշտական բնակատեղի համարվում են Արարատի և Սյունիքի մարզերը: Վերջին տարիներին հովազին տեսել են Սյունիքի մարզի Արևիկ ազգային պարկում, Մեղրիի տարածաշրջանի Նռնաձոր գյուղից դեպի հյուսիս գտնվող տեղամասում: Կենդանին այստեղ գալիս է Իրանից:
Կովկասյան կամ առաջավորասիական ընձառյուծի ամենամեծ պոպուլյացիան հարևան Իրանում է: Իրանցի կենդանաբանները մոտ 1000 առանձնյակ են հաշվել: Պատճառն այն է, որ կառավարությունը պահպանության մեծ գոտիներ է ստեղծել: Ընձառյուծը Հայաստանից հեռացել էր որսի սակավության պատճառով: Վերջին տարիներին, հովազի պահպանության ծրագրերի շրջանակում, Հայաստանում կրկնապատկվել է կենդանու կերի՝ բեզոարյան այծերի քանակը և նա վերադարձել է: Տասնյակ տարիների ընդմիջումից հետո, 2008թ-ին Մեղրիի Նռնաձոր գյուղի անտառներում ֆոտոթակարդներն առաջին անգամ արձանագրեցին Կովկասյան ընձառյուծին: Նռնաձորի վարչական ղեկավար Մկրտիչ Բոյաջյանը պատմում է, թե ինչպես իմացան ընձառյուծի մասին:
Բնապահպաններն ասում են, որ ճիշտ է, Հայաստանում ինը ընձառյուծ կա, բայց կենդանիները մեր տարածաշրջանում իրենց ապահով չեն զգում:


2019թ-ը Հայաստանում հայտարարվել է ընձառյուծի տարի: Հուլիսի 10-ին, կենդանու որսի համար տուգանքի չափը փոխվել է՝ 3 000 000 դրամից հասնելով 100 000 000 դրամի: Այս փոփոխությունից ընդամենը երկու օր անց, Շրջակա միջավայրի նախարարությունը դրական եզրակացություն է տվել «Նարիպրոֆ»
ՍՊԸ-ի հայտին, որով վերջինս ընձառյուծի բնակատեղի համարվող Նռնաձորի պղինձ-ոսկեբեր հանքերևակման տարածքում երկրաբանական ուսումնասիրություններ է անելու:

Բնապահպաններն ահազանգում են, որ ազգային պարկի տարածքում ծավալված երկրաբանական ուսումնասիրության կամ հանքարդյունահանման ծրագրերը սպառնում են ոչ միայն կովկասյան ընձառյուծին, այլ նաև այստեղ ապրող այլ կենդանատեսակների։
Մեղրին «գանձ» է հանքարդյունահանողների համար: 664 կմ2 տարածք զբաղեցնող Մեղրիի տարածաշրջանում արդյունահանման իրավունք ունեն 8 մետաղական հանքավայր, ևս 6-ում ուսումնասիրություններ են արվում: Հանքարդյունահանման կամ ուսումնասիրության թույլտվություն ստացած գրեթե բոլոր նախագծերը ներխուժել են ազգային պարկի տարածք, որտեղ ապրում են նաև եղեգակատուն, անտառային կատուն, տափաստանային կատուն, լուսանը, թռչուններից՝ ֆազանը, փասիանը, մոխրագույն կաքավը, քարակաքավը, մարեհավը, ուլարը և այլն:
Մամուլում բազմաթիվ հրապարակումներ կան այդ նախագծերից յուրաքանչյուրի՝ «Արևիկ» ազգային պարկի տարածքների հետ համընկումների մասին, կան դատական չհանգուցալուծված գործեր…
Մեղրիի եզակի բուսական և կենդանական աշխարհի պահպանության նպատակով կառավարության որոշմամբ, դեռ 2009թ-ին, կազմավորվել է «Արևիկ» ազգային պարկը՝ 34401.8 հեկտար ընդհանուր մակերեսով: Աստիճանաբար, պարկի տարածքները անտեսանելի և տեսանելի կրճատվել են: 2015 թվականին պարկի տարածքը դարձել է 33939.19 հեկտար: Թե հատկապես պարկի որ հատվածից է տարածք կրճատվել, անորոշ է:
Ըստ նախարարության, դա կատարվել է պարկի սահմանների ճշտգրտման շրջանակներում, սակայն բնապահպանները պնդում են, որ կրճատումը կատարվել է նոր հանքերի շահագործման համար տարածքներ ազատելու նպատակով:

Բնապահպանական կազմակերպություններից մեկի ներկայացուցիչը հայտարարել է, որ կդադարեցնեն Մեղրիի տարածաշրջանում բնության պահպանության ուղղությամբ ներդրումները, եթե հանքարդյունաբերությունը շարունակվի նույն տեմպերով:
Մի կողմից ներդրումներ են արվում բնության հատուկ պահպանվող տարածքները հզորացնելու և կենդանու միգրացիայի համար էկոմիջանցքներ ստեղծելու համար, մյուս կողմից այդ ներդրումները փոշիացվում են՝ հատուկ պահպանվող տարածքներում հանքարդյունաբերական ծրագրերի ընդլայնման պատճառով, որոնք խոչընդոտում են կենդանու մուտքը Հայաստան:
Made on
Tilda